Moksza-dharma-parwan 197

Mahābhārata

inwokacja (MBh 1.1.1)
nārāyaṇam namaskṛtya naraṁ caiva narottamam |
devīṁ sarasvatīṁ caiva tato jayam udīrayet ||

Tłumaczenie z sanskrytu: Stefan Ziembiński,
redakcja: Andrzej Babkiewicz

Rzecze Manu:
W stanie snu z marzeniami sennymi
ciało fizyczne człowieka spoczywa śpiące,
a wędruje jego ciało subtelne.
Podobnie w stanie snu głębokiego [lub po śmierci]
przestaje funkcjonować [ciało subtelne],
mające połączenie ze zmysłami,
i [sama tylko] świadomość [pozostaje czynna]. [1]
manur uvāca
yathā vyaktam idaṃ śete
svapne carati cetanam
|
jñānam indriyasaṃyuktaṃ
tadvat pretya bhavābhavau
||1||
Jak w wodzie spokojnej i czystej
zobaczyć można swą własna twarz,
tak też gdy zmysły są uciszone,
można okiem intuicji ujrzeć to [Najwyższe],
które powinno się poznać.[2]
yathāmbhasi prasanne tu
rūpaṃ paśyati cakṣuṣā
|
tadvat prasannendriyavāñ
jñeyaṃ jñānena paśyati
||2||
I tak jak w wodzie poruszonej i zmąconej
już się swego odbicia nie ujrzy,
tak też kiedy zmysły są poruszone,
nie ujrzy się już [okiem intuicji] tego Najwyższego,
które powinno się poznać. [3]
 sa eva lulite tasmin
yathā rūpaṃ na paśyati
|
tathendriyākulībhāve
jñeyaṃ jñāne na paśyati
||3||
Niewiedza [o swej prawdziwej naturze]
powoduje zanik intuicji,
a brak intuicji uszkadza i zanieczyszcza umysł.
Kiedy umysł zostaje zanieczyszczony,
wraz z nim zanieczyszcza się pięć podległych mu zmysłów.[4]
 abuddhir ajñānakṛtā
abuddhyā duṣyate manaḥ
|
duṣṭasya manasaḥ pañca
saṃpraduṣyanti mānasāḥ
||4||
[Człowiek] cieszący się swą błędną wiedzą,
pogrążony w przyjemnościach zmysłowych,
nie widzi [prawdziwie].
Lecz nawet jeśli nie widzi, to kiedy się oczyści,
wtedy się od przyjemności zmysłowych odwraca.[5]
 ajñānatṛpto viṣayeṣv
avagāḍho na dṛśyate
|
adṛṣṭvaiva tu pūtātmā
viṣayebhyo nivartate
||5||
I nie ustają pragnienia, dopóki człowiek grzeszy;
lecz kiedy grzeszyć przestaje, pragnienia wnet ucichają. [6]
I nie pokona go już więcej grzech,
w nim samym tkwiący,
ani umysł palący,
ani czyste lub nieczyste czyny. [534]
tarṣacchedo na bhavati
puruṣasyeha kalmaṣāt
|
nivartate tathā tarṣaḥ
pāpam antaṃ gataṃ yathā
||6||
antargatena pāpena
dahyamānena cetasā
|*6
śubhāśubhavikāreṇa
na sa bhūyo ‚bhijāyate
|*6
Człowiek nie dochodzi to tego miejsca najwyższego
ponieważ folguje zmysłom
i nie szuka ucieczki w wiekuistym,
lecz innych pragnie rzeczy. [7]
viṣayeṣu ca saṃsargāc
chāśvatasya nasaṃśrayāt |
manasā cānyad ākāṅkṣan
paraṃ na pratipadyate
||7||
Kiedy kres nastaje jego grzesznym czynom,
pojawia się w człowieku poznanie.
I widzi wtedy swa prawdziwą naturę tak jasno,
jakby widział odbicie swej twarzy w czystym lustrze. [8]
 jñānam utpadyate puṃsāṃ
kṣayāt pāpasya karmaṇaḥ
|
athādarśatalaprakhye
paśyaty ātmānam ātmani
||8||
Człowiek cierpi wtedy,
kiedy jego zmysły rozchodzą się [ku przedmiotom],
a staje się szczęśliwy kiedy zmysły powściągnie.
Dlatego powinien czynić wysiłki by powściągać zmysły
i odrywać je od przedmiotów zmysłowych.[9]
prasṛtair indriyair duḥkhī
tair eva niyataiḥ sukhī |
tasmād indriyarūpebhyo
yacched ātmānam ātmanā
||9||
Od zmysłów wyższy jest umysł (manas);
od umysłu – intuicja (buddhi);
od intuicji –świadomość (jñāna);
od czystej świadomości – Najwyższe. [10]
indriyebhyo manaḥ pūrvaṃ
buddhiḥ paratarā tataḥ
|
buddheḥ parataraṃ jñānaṃ
jñānāt parataraṃ param
||10||
Z nieprzejawionej (avyakta) [czystej świadomości]
najpierw wyłania się świadomość [zjawiskowa] (jñāna);
z niej intuicja (buddhi),
a z intuicji – umysł (manas).
Kiedy umysł jest połączony ze słuchem i pozostałymi zmysłami,
wtedy łatwo postrzega dźwięki i pozostałe przedmioty zmysłowe.[11]
avyaktāt prasṛtaṃ jñānaṃ
tato buddhis tato manaḥ
|
manaḥ śrotrādibhir yuktaṃ
śabdādīn sādhu paśyati
||11||
Kto zaś odrzuca ów dźwięk i pozostałe przedmioty zmysłowe,
oraz wszystkie [rzeczy] przejawione,
ten uwalnia się od wszystkich rzeczy mających formy;
a uwolniwszy się od nich, osiąga nieśmiertelność.[12]
yas tāṃs tyajati śabdādīn
sarvāś ca vyaktayas tathā
|
vimuñcaty ākṛtigrāmāṃs
tān muktvāmṛtam aśnute
||12||
Można zobaczyć słońca tarczę promienną,
lecz posiadacza tarczy ujrzeć nie sposób.
Podobnie można zobaczyć ciało,
lecz duch, ciała mieszkaniec najwyższy,
jest zawsze niewidzialny.[536]Słońce wschodzące
rozsnuwa wokół siebie swe jasne promienie,
a dnia kresu doszedłszy,
z powrotem je w siebie wchłania. [13]
udyan hi savitā yadvat
sṛjate raśmimaṇḍalam
|
dṛśyate maṇḍalaṃ tasya
na ca dṛśyeta maṇḍalī
|*
tadvad dehas tu saṃdṛśya
ātmādṛśyaḥ paraḥ sadā
|*
sa evāstam upāgacchaṃs
tad evātmani yacchati
||13||
Podobnie wewnętrzny Atman, w ciało wstąpiwszy
i poprzez promienie zmysłów
poznawszy pięć przedmiotów zmysłowych,
kresu żywota doszedłszy, od ciała odchodzi.[14]
antarātmā tathā deham
āviśyendriyaraśmibhiḥ
|
prāpyendriyaguṇān pañca so
‚stam āvṛtya gacchati
||14||
W kolejnych żywotach podążając drogą
wyznaczoną przez swe własne czyny,
osiąga człowiek owoce składanych niegdyś ofiar. [15]
praṇītaṃ karmaṇā mārgaṃ
nīyamānaḥ punaḥ punaḥ
|
prāpnoty ayaṃ karmaphalaṃ
pravṛddhaṃ dharmam ātmavān
||15||
Przedmioty zmysłowe znikają,
kiedy człowiek, ciała posiadacz,
nie pragnie ich i nie doznaje.
A pragnienia człowieka znikają,
kiedy ujrzy on swą wolną od pragnień najwyższą naturę [istotę]. [16]
viṣayā vinivartante
nirāhārasya dehinaḥ |
rasavarjaṃ raso ‚py asya
paraṃ dṛṣṭvā nivartate
||16||
Kiedy buddhi, wolna od więzów działania,
obraca się ku umysłowi [osiada w umyśle],
wtedy wstępuje w Brahmana
i tam się rozpuszcza.[17]
 buddhiḥ karmaguṇair
hīnā yadā manasi vartate
|
tadā saṃpadyate brahma
tatraiva pralayaṃ gatam
||17||
W stan tego Najwyższego,
którego nie można dotknąć,
nie można usłyszeć, nie można posmakować,
ani poczuć jego zapachu,
o którym nawet nie da się pomyśleć,
wstępuje tylko czysta świadomość [sattwa].[18]
 asparśanam aśṛṇvānam
anāsvādam adarśanam
|
aghrāṇam avitarkaṃ ca
sattvaṃ praviśate param
||18||
Rzeczy posiadające formy [postacie, kształty]
zostają rozpuszczone w myśli;
myśl rozpuszcza się w buddhi,
buddhi rozpuszcza się w świadomości [jñāna],
a świadomość rozpuszcza sięw Najwyższym.[19]
manasy ākṛtayo magnā
manas tv atigataṃ matim
|
matis tv atigatā jñānaṃ j
ñānaṃ tv abhigataṃ param
||19||
Umysł spełnia swą funkcję przy pomocy zmysłów,
i nie jest w stanie pojąć [uchwycić] buddhi;
buddhi nie jest w stanie pojąć nieprzejawionego (avyakta).
Lecz wszystkie je widzi [poznaje] ów subtelny [wszechwiedzący]. [20]
indriyair manasaḥ siddhir
na buddhiṃ budhyate manaḥ
|
na buddhir budhyate ‚vyaktaṃ
sūkṣmas tv etāni paśyati
||20||

Tutaj kończy się chwalebnej Mahabharaty,
Śantiparwanu, Księgi Ciszy,
rozdział sto dziewięćdziesiąty siódmy,
w którym opisano buddhi.


Zostaw komentarz